رفتار ناخودآگاه مغز خزنده ما

خطر، غذا، جنس مخالف!

شما در حال رانندگی در ترافیک هستید. ماشین جلو از شما فاصله می گیرد و شما به آرامی پای خود را بر روی پدال گاز می فشارید. در این میان یک ماشین از لاین کنار تصمیم می گیرد جلوی شما پیچیده و وارد لاین شما شود. چه اتفاقی می افتد؟ شما ناگهان پای خود را بر روی پدال گاز می فشارید تا مانع از حضور این ماشین در لاین خود شوید! همزمان نیز از نور بالا و بوق استفاده می کنید تا به وی بفهمانید این لاین متعلق به شماست! در نهایت ممکن است چند کلمه ای نه چندان مناسب نیز نثار طرف کنید!

چرا چنین اتفاقی می افتد؟

تئوری مغز سه گانه

یکی از تئوریهایی که تلاش می کند رفتار انسان را توضیح دهد، تئوری مغز سه گانه آقای پل مک لین (Paul MacLean) است. در این تئوری مغز به سه لایه تقسیم می شود:

  • Reptilian Brain: این لایه قدیمی ترین بخش مغز است که با خزندگان مشترک است.
  • Emotional Brain: این لایه در طول زمان در اطراف لایه خزنده شکل گرفته و در میان کلیه پستانداران دیده می شود.
  • Logical Brain: این لایه فقط مخصوص انسان است و رفتارهای انسان را از سایر موجودات متمایز می کند.

هر کدام از این لایه ها، ویژگیهای مخصوص به خود را دارند و نقش خاصی در رفتارهای روزمره ما ایفا می کنند. در ادامه ما به بررسی نقش Reptilian Brain در رفتارها و تصمیم گیریهای روزمره می پردازیم.

مغز خزنده - Reptilian Brain

 

Reptilian Brain

Reptilian brain، قدیمی ترین بخش مغز است. این بخش از مغز نه به دنبال حل مسائل فیزیک و ریاضی است، نه به دنبال کشف معنا از زندگی و نه به دنبال خلق جامعه ای بهتر و عادلانه تر! این بخش  تنها یک ماموریت دارد: تضمین بقای شما و بقای نسل شما. تمام تلاش این لایه مغز آن است که مطمئن شود شما زنده می مانید و نسل شما ادامه پیدا می کند. در این لایه مغز فقط شما مهم هستید.

برای رسیدن به این هدف، این لایه دائما در حال بررسی سیگنالهای اطراف شماست. این کار بدون اینکه شما به آن هشیار باشید انجام می شود. هنگامی که سیگنالی در محیط پیدا می شود که بر بقای شما تاثیر مثبت یا منفی دارد، این لایه از مغز به آن واکنش نشان می دهد. نکته مهم در مورد واکنشهای این لایه آن است که بسیار سریع تر از بخش هشیار ذهن شماست و بر رفتارهای هشیارانه شما اولویت دارد. در نتیجه شناخت این رفتارها به شما کمک می کند تصویر بهتری از اینکه چرا برخی رفتارها ناخودآگاه از شما سر می زند داشته باشید.

به صورت خاص، سه نوع سیگنال برای این بخش مغز بسیار مهم است:

  • سیگنال خطر
  • سیگنال غذا
  • سیگنال جنس مخالف

 

سیگنال خطر

هنگامی که این بخش از مغز خطری احساس کند، به آن واکنش نشان می دهد. هر نوع تحرک می تواند یک سیگنال خطر باشد (نکته برای مارکتینگی ها: بنر با تصویر متحرک بیش از یک تصویر ثابت توجه جلب می کند). هنگامی که فرد یا جسم غریبه ای وارد فضای شخصی شما می شود، این یک سیگنال خطر به شمار می آید.

علت رفتار پرخاشگرانه شما در رانندگی نیز همین است. هنگامی که یک ماشین جلوی شما می پیچد، احساس خطر می کنید. گاز دادن ناگهانی شما، چراغ زدن و بوق زدن، همگی تلاش شما برای جلوگیری از ورود یک غریبه به به محدوده شخصی شماست. شما قصد دارید کنترل خود را بر روی فضای امن اطراف خود حفظ کنید. تنها زمانی که خطر رفع می شود (ماشین وارد لاین شما نمی شود و یا وارد میشود و باحرکت به جلو از شما فاصله می گیرد) ذهن منطقی و هشیار شما وارد عمل شده و موضوع را تحلیل می کند.

مغز خزنده رنگ قرمز را بعنوان هشدار می شناسد

 

به خاطر داشته باشید، سرعت پاسخگویی این لایه به سیگنالهای خطر بسیار بالاتر از ذهن هشیار شماست (و همین موضوع باعث زنده ماندن شما در بسیاری از مواقع است). به همین دلیل است که مثلا چراغ ترمز به رنگ قرمز گذاشته می شود. زیرا رنگ قرمز برای این لایه مغز به معنای خطر است و با مشاهده آن، مغز به سرعت به آن واکنش نشان می دهد.

سیگنال غذا

مسلما غذا برای زنده ماندن شما مهم است. در نتیجه برای این لایه از مغز هم مهم می شود. اولویت داشتن غذا برای این لایه از مغز باعث می شود بسیاری از تصمیمات شما در مورد غذا با شکست مواجه شود. مثلا شما تصمیم می گیرید غذای شیرین نخورید، اما به محض اینکه یک شیرینی خامه ای با روکش شکلات (یا کیک شکلاتی بی بی، یا شیرینی خامه عسل هانس، یا اکلر، یا سنت اونوره یا …آخ آخ آخ) جلوی شما قرار می دهند، تصمیم خود را فراموش کرده و دلی از عزا در می آورید. پاسخ Reptilian brain به سیگنال غذا بسیار قوی تر از پاسخ ذهن هشیار شما به غذاست.

سیگنال غذا همیشه جذاب است

 

در شرایطی که کمبود غذا وجود داشته باشد، در مواجهه با غذا ممکن است رفتار پرخاشگرانه هم از انسان دیده شود. با این حال، چنین رفتاری در جوامعی که غذا در آنها به اندازه کافی است به ندرت دیده می شود. اما ریشه بسیاری از رفتارهای غیر اخلاقی (مانند دزدی و خشونت) در اقشاری که توان به دست آوردن غذای مورد نیاز برای زندگی را ندارند به این لایه از مغز باز می گردد.

سیگنال جنس مخالف

سیگنالهای تحریک کننده از جنس مخالف باعث می شوند Reptilian brain فعالیت زیادی از خود نشان دهد. واکنش این لایه از مغز باعث می شود تا فعالیت ذهن هشیار شما در تصمیمات کمرنگ تر شود. در چنین شرایطی شما کمتر اطلاعاتی را که به شما می رسد تحلیل کنید و در نتیجه ممکن است تصمیمی بگیرید که دو دوتا چهارتای آن با هم جور در نیاید.

دقیقا به همین خاطر است که استفاده از چنین سیگنالهایی در تبلیغات (که البته در ایران مجاز نیست) و در نیروهای فروش (که مجاز هست) رواج دارد. شاید شما بگویید این روشها قدیمی شده و تاثیری ندارد، اما خب اشتباه می کنید! تا این لایه مغز شما فعال است، شما به چنین سیگنالهایی پاسخ می دهید. شاید در برخی زمانها ذهن هشیار شما نقش پر رنگ تری در تصمیم گیری داشته باشد، اما در بسیاری مواقع این Reptilian brain شماست که رفتار شما را به سیگنالهای جنس مخالف تعیین می کند.

ارتباط Reptilian Brain با تبلیغات

یکی از دغدغه های تبلیغ دهندگان، جلب توجه مخاطبان است. با توجه به اینکه reptilian brain قبل از بخش هشیار ذهن ما وارد عمل می شود، مخاطبان تبلیغ در هر صورت به وجود چنین سیگنالهایی در تبلیغات واکنش نشان می دهند. بعبارت دیگر بسیاری از مخاطبان نمی توانند در ابتدا جلوی توجه به چنین پیامهایی را بگیرند. پس از گذشت لحظه های ابتدایی، سرانجام بخش هشیار مغز وارد کار می شود و ممکن است تصمیم بگیرد به موضوع توجه نکند.

در نتیجه استفاده از سیگنالهایی که برای این لایه از مغز جذاب است، به جلب توجه مخاطب کمک می کند. تبلیغاتی که با کلیپهای دلهره آور شروع می شوند، تبلیغهایی که نمایشی از غذاهای جذاب دارند و تبلیغاتی که از جذابیتهای جنس مخالف استفاده می کنند، همگی در ابتدا توجه مخاطب را به خود جلب می کنند. با این حال مراقب باشید، این تنها ابتدای کار است و لزومی ندارد مخاطب به خاطر توجه اولیه، تصویر مطلوبی از شما در ذهن خود نگه دارد.

جمع بندی

Reptilian brain، بخشی از مغز شماست که با خزندگان هم مشترک است. این لایه مسئول زنده نگه داشتن شما و نسل شماست. برای این لایه از مغز، تنها «شما» مهم هستید. دانستن اینکه این لایه چه رفتارهای شما را تحت تاثیر قرار می دهد کمک خواهد کرد علت برخی رفتارهای خود را بهتر بشناسید. ضمن اینکه اگر در حوزه مارکتینگ و تبلیغات فعال هستید، با شناخت سیگنالهای مهم برای این لایه، بهتر می توانید مخاطب را تحت تاثیر قرار دهید.

نویسنده:


ارسال دیدگاه ...


  1. ناشناس -

    بسیار جالب، ممنون